tsta

Home / دومین کنفرانس ملی عصر انفجار تکنولوژی؛ هوش مصنوعی، تحولی در صنعت، تجارت و زنجیره تامین و دومین کنفرانس ملی علم داده در کاربردهای مهندسی

نقش هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء در زنجیره تامین در صنعت آب و فاضلاب

Authors :

محمد ناصرین¹ حمیدرضا رضوانی² افسانه نیک محمدی³

1- موسسه آموزش عالی مهرالبرز 2- موسسه آموزش عالی مهرالبرز 3- موسسه آموزش عالی مهرالبرز

Keywords :

هوش مصنوعی،اینترنت اشیاء،زنجیره تأمین،صنعت آب و فاضلاب،مدیریت منابع آب،فناوری‌های هوشمند،تاب‌آوری شبکه توزیع،تصمیم‌گیری داده‌محور،پایش بلادرنگ

Abstract :

با افزایش پیچیدگی‌های مدیریتی و زیست‌محیطی در صنعت آب و فاضلاب، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین به‌ویژه هوش مصنوعی (AI) و اینترنت اشیاء (IoT) به‌عنوان راهکاری مؤثر برای بهینه‌سازی عملکرد زنجیره تأمین مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش، نقش این دو فناوری در بهبود ابعاد کلیدی زنجیره تأمین صنعت آب و فاضلاب از جمله شفافیت، تاب‌آوری، تصمیم‌گیری و بهره‌وری بررسی شده است. این مطالعه از نوع توصیفی–پیمایشی و کاربردی بوده و جامعه آماری آن را مدیران و کارشناسان شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و روستایی تشکیل داده‌اند. برای جمع‌آوری داده‌ها، از پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته با ۳۰ گویه در مقیاس لیکرت استفاده شده است. روایی محتوا از طریق نظر خبرگان و پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ (۸۴/۰) تأیید گردید.داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل شده و برای آزمون فرضیات از آزمون تی تک‌نمونه‌ای، تحلیل عاملی تأییدی (CFA) و مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) استفاده گردید. نتایج نشان داد که به‌کارگیری AI و IoT تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد زنجیره تأمین دارد. به‌طور خاص، هوش مصنوعی موجب بهبود تصمیم‌گیری، تحلیل کلان‌داده‌ها و پیش‌بینی دقیق شده و اینترنت اشیاء نیز پایش لحظه‌ای و پاسخ سریع به بحران‌ها را ممکن می‌سازد. همچنین، ترکیب این دو فناوری منجر به کاهش هزینه‌ها، افزایش شفافیت، و ارتقاء رضایت ذی‌نفعان می‌گردد.یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که هوشمندسازی زنجیره تأمین آب و فاضلاب نه‌تنها از منظر فنی بلکه از بعد مدیریتی نیز تحولی بنیادین ایجاد می‌کند. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران و مدیران با توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، آموزش نیروی انسانی و همکاری با نهادهای فناور، زمینه پیاده‌سازی گسترده این فناوری‌ها را فراهم آورند.